Hajiji minomupus pibahasan montok Koupisan Boyoon Montiri id DUN Sabah.
KOTA KINABALU: Boyoon Montiri, Datuk Seri Haji Hajiji Haji Noor pinoposotol do tonggungan koporintaan pogun montok tumilombus manalasai mogisusuai kobolingkahangan kopohompit tana’ kaampai popoinsikap kopolobusan garan tana’ mamasok pogun nogi’ popoinggayo digitalisasi montok mongulud koponompuanan tana’ id pototongkop Sabah.
Minoboros isio, Koupisan Tana’ om Monukat (JTU) toririmo aparagat om opoduli’ di kogunoon rayat lolobi no id panalasaian kopotutan kosongonuan tana’ di nokoinlaid no kopio.
“Maan do paagalan, soginumu’ 1,279 garan kikosudongan Native Title (NT) i pinosodia’ om pinatahak doid Pulou Banggi. Kumoduo nopo, 2,674 lot i nopongo minonukat, 1,562 id karaja’ koposodiaan garan draf, om 1,112 kakal sorisidon,” ka disio ontok minomupus pibahasan montok Koupisan Boyoon Montiri id Pitimungan Lintuhun Undangan Pogun (DUN) Sabah konihab.
Boyoon Montiri minoboros, inggisaman id koiyonon poonsokid nga amu’ nogi’ toliban miampai 36,803 lot tana’ kiginayo 224,608 hektar di pinolobusan garan NT id watas miagal Keningau, Tambunan, Nabawan om Tenom.
Montok kobolingkahangan i nulingad di Alias Sani (Sekong) karait kinoáisoon kampung pinohimagon pointonod limo toun nakatalib, Hajiji pinopoilo do haro 16 upalai masaan torinaon id nayatan watas om maan pohimogono’ soira’ katalib kolulusan Puruankuasa’ Pomogunaan Tana’ Watas.
“Koporintaan pointatap tumopot do monuridong kokompungan mamasok pogun di oulud tumanud katatapan di pinoloting,” ka disio.
Daamot dilo’, karait upalai kosimbanon koóitan (status) tana’ id Kampung Sugud, pinointalang disio upalai tana’ kiginayo 56.18 ekar masaan do torinaon om maan pawalado’ id mitingan puruankuasa’ tulan Kolimo diti.
Minonimbar atag di Datuk Ewon Benedick (Kadamaian) montok papaharo kopoobian pinotomod montok kopolobusan garan tana’ id siriba’ Ababayan PANTAS, ka di Hajiji, JTU monorisid om mogintong atag dilo’ miampai poinpuli.
“Koporintaan amu’ magada’ nunu-nunu atag i kapanahak koundaran kumaa kosongonuan tana’ do rayat,” ka disio kawagu.
Id sisimbar kobolingkahangan nulingad di Jamil Hamzah (Bugaya), Boyoon Montiri pinopoilo do ginumu’ upalai tana’ i kakal amu’ notompuan naanu minongingkuri’ mantad 313,543 di 2011 kuminaa 28,044 di tulan Kotolu 2025, kinoinsiribaon soginumu’ 91 pihatus.
“Iti mantad no do kinopoindalanan ababayan PANTAS nogi’ pinomogunaan tiknologi ICT i koponginsikap karaja’ kopomongohan,” ka disio.
Nga’ nokunan disio kakal haro kobolingkahangan poinginan (fizikal) miagal pisimbahan tana’ om piinsaladan kopotutan sanganu i kopomohimpogong do kopomongohan.
“Suai dilo’, upalai wagu i aramit tikid toun nga’ nokopomoruhang tonggungan karaja’ upisor id kinoiyonon,” ka disio kawagu.
Montok monginsikap kopoundolihan sanganu garan NT, ka di Hajiji, sistem ‘Verify Land Title Information System’(VLTS) nokoponginsikap karaja’kuminaa 10 gisom 40 no tadau.
Ka disio, karaja’ dilo’ tumanud di kopomorotian ‘ordinan’ kopohompit komoyon mamasok pogun (anak negeri) i poinsuang id Ordinance Cap. 64.
Minongomi upalai tana’ skim Nabawan, minoboros isio, soginumu’ 285 lot di pinolobusan garan, naamot 484 garan PANTAS pinatahak kumaa sanganu om 335 po nopongo minomirin om posodia’ no do patahakon.
Pinointalang nogi’ disio kosodiaan koporintaan montok monimbang atag momoguno surupukaraja’ monunukat kilisin nung kiguno no do timpu dumontol.
Montok kobolingkahangan Kampung Norowot om Kampung Kinabakan i nulingad di Datuk Yakubah Khan (Karambunai), pinointalang di Hajiji watas Norowot pogulu diti poinsuang id rizan paun om amu’ aanu tompuanon.
Nga’ upalai wagu kiginayo 23 ekar sinokodung montok pohimogonon sabaagi koiyonon kokompungan wagu.
Karait Kampung Kinabakan, aiso’ upalai kopohimogonan di naramit, nga’ koiyonon dilo’id suang zon KKIP om mogigiyon pinoundaliu kuminaa tana’ rizab id Boronuon, Telipok.
Montok kobolingkahangan nulingad di Datuk Masiung Banah (Kuamut) karait upis JTU id Tongod, ka di Hajiji, upalai minaan posuango’ id palaan koburuon RMK-13.
Daamot dilo’, minonimbar nogi’ isio kobolingkahangan kopohompit siktor kotolunan i nulingad di Alias.
“Gisom noondo, soginumu’ 2.012 riong hektar koiyonon pinohimagon sabaagi Koiyonon Pongumoligan Poinponu’ (TPA), kopongobi’ 27.15 pihatus mantad ginayo pogun,” ka disio.
Ka disio kawagu, inggisaman diti kopiongoi di kopomogunaan montok mogintong kosudongan tana’ montok pidagangan kredit karbon tumanud di karalano’ (metodologi) om kopoimaganan (verifikasi) sompomogunan.
“Mimang tokou do Sabah kotilombus kosili monogulu id koburuon ogirot om pidagangan karbon di nookunan,” ka disio pinoposotol.
Minoboros isio, koinsanai karaja’ kopohompit pidagangan karbon talun kiguno maya’ verifikasi katatapan sompomogunan pogulu aanu papadagang.
“Koporintaan pogun otopot id kopotontuan tikid laang kopohompit sandad posorili’ om koponondulian talun owonsoi miampai poinponu’ tinonggungan,” ka disio.
Hajiji minokianu nogi’ koinsanai mongongobi’ rayat miuhup id kopoburuan kopotutan kosongonuan tana’ mamasok pogun om koburuon ogirot id kinoiyonon sompoopori.
“Inggisaman manalasai kobolingkahangan tana’okon nopo ko’ kopohompit do kotorinaan, nga’ kopohompit bantung om kopotutan rayat Sabah,” ka disio.
Pinosotol nogi’ disio pomorintaan koporintaan pogun tumilombus monginsonong katatapan om kogogonopan sokodung montok mamajamin kapatahakan surupukaraja’ tana’ di opulokis om aadang.


































