Dr. Joachim Gunsalam
KOTA KINABALU: Momomoli walai i potoguang kobolingkahangan projik pomuwalaian ‘sumakit’ noondo diti lobi oumoligan mantad pinonimbanan i winonsoi kumaa Enakmen Pemajuan Perumahan (Kawalan dan Pelesenan) 1978.
Lintuhun Undangan Pogun (DUN) Sabah di tadau baino’ pinopolulus Rang Undang-Undang (RUU) Enakmen Pemajuan Perumahan (Kawalan dan Pelesenan) (Ponimbanan) 2023 i kitonggungan montok mongumolig koponsolon momomoli walai id pogun diti.
Kumoduo Boyoon Montiri po nogi’ Montiri Koporintaan Koiyonon om Pomuwalaian, Datuk Seri Dr. Joachim Gunsalam i pinapawalad RUU dilo’ minoboros, kopoburuan pomuwalaian id Sabah pointanud id siriba’ Enakmen Pemajuan Porumahan (Kawalan dan Pelesenan) 1978 om komontirian disio nonuan tonggungan montok popogirotkuasa’ Enakmen dilo’.
Ka disio, miampai poinpuli, Enakmen diti nopo nga’ undang-undang montok kapanamangan pomulisinan pitorinaan popoburu’ pomuwalaian id Sabah om kitonggungan montok mongumolig koponsolon momomoli walai.
Enakmen diti sinimbanan do tohuri nopo nga’ di toun 2007, ka disio, i minoboros, pointonod dilo’, haro kogunoon montok mongulud om monginsonong Enakmen diti montok monumboyo’ kopokionuan rayat kosuul no montok monguhup momomoli walai projik pomuwalaian sumakit mooi do prouk dilo’ amu’ kotilombus kosili pomuwalaian notingkodan (terbengkalai).
“Ponimbanan diti kiguno sabab Enakmen di haro mantad diti amu’ korungod montok mongobi’ konosipan momomoli walai i potoguang di kobolingkahangan projik pomuwalaian sumakit suai ko’ papatantu’ kobolingkahangan dilo’ amu’ ohulit do timpu dumontol.
“Suai ko ilo’, ponimbanan diti nga’ montok nogi’ papatantu’ pogintongan om kapanamangan kumaa kopoburuan pomuwalaian aanu poindalanon miampai lobi kiwaya’ om popoinggirot po do laang kopogirotan kuasa’an montok mongingkuri’ kobolingkahangan kopoburuan pomuwalaian id Sabah potilombus dino kapanahak lobi pongumoligan kumaa momomoli walai,” ka disio pinopointalang.
Dr. Joachim minoboros, miampai poinpuli, RUU Enakmen Pemajuan Perumahan (Kawalan dan Pelesenan) (Ponimbanan) 2023 diti kapaampai ponimbanan id 16 fasal koinsanai dilo’ miagal diti:
Fasal 1 kisuang tajuk toniba’ om tadau ponimpuunan pogirot kuasa’ Enakmen d i pinaatag.
Fasal 2 kituduan montok monimban seksyen 2 Enakmen montok manahak montiri kuasa’ do popoidu’ nombo-nombo tinan om kotinanandi tinuridong om pinoinginan tumanud ‘statut’ om id siriba’ kapanamangan koporintaan toi koporintaan Malaysia mantad nombo-nombo toi oinsanan katatapan Enakmen, omkopoiduan dilo’ aanu powonsoiyon tumanud di nunu-nunu rontob, kapagantaban toi katatapan.
Fasal 3 kituduan montok monimban Seksyen 3 Enakmen montok monimban pomurotian atantu’ di tongo’ pamarait ngaawi’ atantu’ di gunoon id enakmen nosusuhut di ponimbanan i pinaatag id enakmen i pinaatag diti.
Fasal 4 kituduan montok poposuang seksyen wagu 5A sumuang id enakmen montok mogodu poundolihan kosongonuan toi kapatahakan kopotutan toisoiso’ lisin.
Fasal 5 kituduan montok monimban seksyen 7 enakmen montok papaharo katatapan montok tonggungan pomoruhang sosongulun monunuridong pomuwalaian i linisinan do lobi kosonong mantad momomoli.
Fasal 6 kituduan montok poposuang seksyen wagu 8B kumaa id enaken montok manahak Kapanamangan kuasa do monuhu mooi Akaun Pemajuan Perumahan pokodohon nung momowonsoi pomuwalaian popoindalan pongindopuan dau tumanud ralan di kopongundaat koponsolon momomoli toi pasansala’ do Enakmen.
Fasal 7 kituduan montok mongolon seksyen 12A enakmen montok manahak momomoli kopotutan do momupus pibatosan pidagangan boli nung i momowonsoi pomuwalaian kilisin amu’ asaga’ do popoindalan toi popourut toi moningkod karaja’ montok iso’ timpu di po’ompus solinaid onom wulan toi lobi katalib kopoindalanan pibatosan pidagangan boli dilo’.
Fasal 8 kituduan montok poposuang seksyen wagu 13A kumaa id enakmen montok manahak Manamong kuasa do poporuput pogogoyuon sosongulun arkitek, injinior toi monunukat kogogonopan.
Fasal 10 kituduan montok monimban seskyen 19B enakmen miampai momisok subseksyen (5) om montok popointalang kopokionuan montok nombo-nombo puru Tribunal do moningkod kopongobian dau i kapaampai nombo-nombo kopoburuan pomuwalaian ontok timpu kinoposilihan.
i) Projik pomuwalaian i amu’ opongo id suang toi labus timpu Pibatosan Pidagangan om Boli (S&P) om aiso’ nunu-nunu karaja’ di atalang id koiyonon ponuridongan solinaid 6 wulan do po’ompus miagal di nookunan do momorunding toi Bohogian Kikuasa’ Kinoiyonon; toi
ii) Momowonsoi kaakun do amu’ kaanu maya’ poinsurat kumaa Manamong Pomuwalaian; om
iii) Pinoimagon sabaagi projik notingkodan di Montiri Koporintaan koiyonon om Pomuwalaian id siriba’ Seksyen 11 Enakmen Pemajuan Perumahan (Kawanan dan Pelesenan) 1978.
Mantad dilo’, seksyen wagu 20A diti koposodia’ ukuman di lobi kawagat montok papatantu’ momonsoi pomuwalaian kilisin amu’ maganu laang amu’ momoduli’ toi aiso’ tinonggungan id kopomongohan projik pomuwalaian tumanud timpu di nakatantu’.
Fasal 14 kituduan montok poposuang seksyen wagu 21B om 21C id suang enakmen montok moboros karait hal di poinggompit do hal kapatahakan kopotutan om kookunan koburuon montok mongumolig koponsolon momomoli.
Fasal 15 kituduan montok monimban perenggan 26(2)(e) enakmen montok monginsonong katatapan om montok poposuang kapanahakan pongoputan timpu montok kopomongohan kopburuan pomuwalaian.
Fasal 16 kituduan montok monimban Jadual kumaa enakmen montok mokianu iso’ kupi jominan mimpoopori di potunud komponi montok potoguangon miampai di upalai montok toisoiso’ lisin.
ponimbanan suai i amu’ rinoitan do pohimagon nopo nga’ ponimbanan okoro’ toi i oulingad.
Dr. Joachim minoboros, RUU Enakmen Pemajuan Perumahan (Kawalan dan Pelesenan) (Ponimbanan) 2023 diti nokoindalan miampai kogompitan toinsanan bohogian kikoponsolon miagal komontirian, koupisan, kotinanan koporintaan, Sabah Housing and Real Estate Developers Association (SHAREDA) om Sabah Law Society (SLS) pogulu pinogirot id nayatan komontirian disio om nowit montok koponuridongan RUU.
“Ponimbanan Rang Undang-Undang diti nga’ kapaampai nogi’ pinonorisidan di ‘komprehensif’ om kinopogintongan di model undang-undang Koporintaan Pisompuruan ilo’ nopo Akta Pemajuan Perumahan (Kawalan dan Pelesenan) 1966.
“Kohondot dilo’, ohorian oku mongimbayat pomuginawaan koinsanai Puru Yang Berhormat do ponimbanan Rang Undang-Undang diti miampai poinpuli kaanu manamong kaantakan projik otingkodan, potilombus dino mongobi’ konosipan momomoli walai id Sabah,” ka disio kawagu.































