Dr. Joachim (kotolu, gibang) pinopoindalan kinopohimogonan Ladang Botanikel Pahu Pinawantai miampai minomutul ribon om sinasi’ di Dr. Ahemad Sade om ilo suai.
RANAU: Projik pomutanaman logam (Metal Farming) i pinoindalan do Botanickel Sabah miampai kouhupan mogigiyon Kampung Pahu Pinawantai komoyon do kopiongoi poinponu’ di sondikoton koburuon pogun, ka di Kumoduo Boyoon Montiri II, Datuk Seri Dr. Joachim Gunsalam.
Minoboros isio, inggisaman diti okon nopo ko’ koowit ponginsomokan ‘inovatif’ kumaa siktor pomutanaman om mineral.
“Projik diti koponuridong pogun om mogigiyon miampai pinopointutun tiknologi ‘phytoextraction’ i ‘novel’ (doun kaawagu) id Sabah om kosuul no id Ranau. Pomogunaan sumusuni ‘hiperpenumpukan’ (hyperccumulators) i haro no id Sabah nopo nga’ iso’ karalano’ popoinbobos intodonon om asil pogun,” ka disio ontok pinopoimpuun Projik Ladang Pahu id Kampung Pahu Pinawantai, do hiti di baino’.

Dr. Joachim (tanga’) minintong dilo’ roun sumusuni ‘hiperpenumpukan’ (hyperaccumulators) i kaanu monogop logam awagat toi ‘unsur’ di atantu’ mantad tana’.
Dr. Joachim po nogi’ Montiri Koporintaan Koiyonon om Pomuwalaian minoboros, projik dilo’ nokopokito do ‘inovasi’ id kaganaan ‘agro-mineral’ aanu piomungon montok manahak somuli’ ikonomi wagu kumaa rayat Sabah.
Pomogunaan tiknologi dilo’ kaanu monimpini’ logam awagat mantad tana’ i amu’ songkuro koluhub potilombus dino kopononduli’ ‘produktiviti’ tana’, ka di ADUN Kundasang dilo’.
“Suai ko’ kapanahak koundaran kumaa siktor pomutanaman, projik diti nga’ kikosiwatan nogi’ mongunsub siktor ponombuluyan, i nosili ginaras oponsol Ranau. Soira’ tiknologi kowaliu kumaa mogigiyon, kopoburu’ nogi ilo’ do ‘modal insan’, potilombus dino mongingkawas kasasanangan rayat,” ka disio.
Minoboros isio, kopoindalanan projik Metal Farming atalang koponokodung kotolu-tolu hontolon Sondikoton SMJ ilo’ nopo nga’ siktor pomutanaman, pomorunan om ponombuluyan; koburuon modal insan nogi’ kasasanangan rayat; om piromutan kogogonopan miampai kopomogompian otomou.
“Kohondot dilo’, ka disio, inggisaman Botanickel Sabah miampai mogigiyon kampung kopokito do ponolidikan saintifik aanu gunoon miampai ‘praktikal’ id kopoburuan mogigiyon labus kakadayan.

Dr. Joachim (kotolu, wanan) pinopoimagon kinapatanaman kayu.
Id ababayan dilo’, pinaharo nogi’ o pinisoinan Memorandum Pihunungan (MoU) id pialatan Botanickel Sabah om Koupisan Kotolunan Sabah, Taman-Taman Sabah om Upis Watas Ranau.
Dr. Joachim minoboros, piuhupan kosudong nopo dilo’ nga’ iso’ koyuon kopongimbulayan koluyungon kousinan mantad siktor swasta maya’ kogompitan, kopoopuan toi piuhupan ‘pintar’ miampai kotinanan koporintaan.
“Piuhupan miagal diti okon nopo ko’ kopoinggirot kopoundolihan tiknologi, nga nogi’ kapanahak kosiwatan kumaa komulakan sabah do ahakon, asaon bakat diolo’ om kosiwatan monuridong karaja’ id kaganaan poinhompit,” ka disio.
Ka disio kawagu, nawawaya’an mogigiyon Kampung Pahu Pinawantai id projik miampai Botanickel pointonod somok 10 toun nakatalib nokopokito ‘model’ piuhupan diti kaanu poinggarason miampai lobi koulud.
“Maya’ projik pra-komersial diti, piuhupan aanu mongingkawas kopoobian intodonon om mongingkuri’ kaantakan ‘ralat’, potilombus dino kapanahak pogkikitan kos. I oponsol, kopongingkawas ilo’ kotumbayaan mogigiyon kampung om mongingkuri’ koundolihan komulakan kumaa kakadayan do mogihum karaja’,” ka disio pinopointalang.
Dr. Joachim pinopolombus nogi’ pamagatangan kumaa oinsanan bohogian i nokohompit pinapalantoi projik dilo’.

Dr. Joachim (tohuri, tanga’), Tinus (tohuri, wanan) om i Dr. Ahemad Sade (tohuri, gibang) suminasi’ pinisoinan id pialatan di Potunud Botanikel Paul Gangku (poindikau, gibang) om Molohingon kampung Pahu Pinawantai, Masiun Ambak.
Miampai kinopoimpuunan Ladang Pahu, ka disio, plot kinoiyonon diti kosili koiyonon oponsol pinsingimbulan ‘saintifik’ pomutanaman do Botanickel miampai mononolidik mantad TANiLAB UiTM, i talib dilo’ gunoon miampai pointatap do mogigiyon songkinoiyonon.
“Otumbayan oku Ladang Pahu okon nopo ko’ kokitanan kinalantaion piuhupan pialatan koporintaan, komponi om mogigiyon, nga nogi’ model koburuon wagu Sabah id kopomogunaan inovasi, kogiroton om kasasanangan rayat,” ka disio.
Lumansan do mogigiyon kampung maganu kosiwatan diti ,ontok mananom do mamagayat logam idlo’ om kosili asil pomutanaman om kosili kountungan om i potuu gunoon id kampung toi SESB.
Nokotindapou nogi’ Kumoduo Monunurat Koporintaan Pogun (TSKN) Koburuon, Datuk Dr. Ahemad Sade; Upisor Watas Ranau, Tinus Manggam; Kumoduo Luguan Momogompi’ Talun, Koupisan Kotolunan Sabah, Dr. Arthur Y.C Chung; Monunurat Pulitik kumaa Kumoduo Boyoon Montiri II, Yubidi Gumpoyo; Kumoduo Potunud Kopoindalanan, Kousinan, Ponolidikan om Inovasi Taman-Taman Sabah (Sabah Parks), Rini Repin; Potunud Sabah Biodiversity Centre (SaBC), Ken Kartina Khamis; Monijor Bohogian Produk Sabah Tourism Board (STB), Effendi Mahal; Kumoduo Rektor PJIM & A UiTM, Dr. Viduriati Sumin; Malaysian French Chamber of Commerce and Industry (CCFIM), Jacques Liezerovici; Upisor Momuhu Asil Tana’ Ranau (PPHT), Jaidi Gulis; Lansanon Koburuon Mogigiyon DUN Kundasang, Dounis Sani; Injinior Koupisan Karaja Agayo Ranau, Alvonna Jammy; Molohingon kampung Pahu Pinawantai, Masuin Ambak om Duta Metal Farming, Meery Marguila Nior.
Id ababayan sopisuai, Dr. Joachim ruminuba mogigiyon Kampung Pinawantai id ababayan Lansanon Miampai Rayat id Lintuhun kampung dilo’.


































