Dr. Joachim (tiga dari kanan) menerima cendera kenangan daripada Azizah.
KOTA KINABALU: Masa depan tadbir urus tempatan di Sabah dijangka dicirikan oleh usaha meningkatkan autonomi, menerima transformasi digital, menggalakkan kemampanan dan memastikan tadbir urus yang inklusif dan partisipatif.
Timbalan Ketua Menteri II, Datuk Seri Dr. Joachim Gunsalam berkata, dengan menangani perkara tersebut, Sabah boleh membina masa depan yang berdaya tahan, saksama dan sejahtera untuk masyarakatnya.
“Keberkesanan usaha ini bergantung kepada kerjasama berterusan antara pihak berkuasa tempatan, Kerajaan Persekutuan, sektor swasta dan rakyat Sabah,” katanya ketika merasmikan Seminar Masa Depan Tadbir Urus Tempatan: Trend dan Transformasi di Le Meridien Kota Kinabalu di sini, hari ini.
Seminar itu dianjurkan oleh Institut Kajian Pembangunan (Sabah) (IDS) dan Konrad Adenauer-Stiftung (KAS).
Terdahulu, Dr. Joachim yang juga Menteri Kerajaan Tempatan dan Perumahan berkata, tadbir urus tempatan bukan sahaja dekat di hatinya tetapi juga amat penting kepada semua.
Beliau berkata, tadbir urus merujuk kepada prosedur politik dan institusi yang mengawal pembuatan dan pelaksanaan keputusan, sambil menambah, prosedur tadbir urus adalah paling berkesan apabila ia melibatkan penyertaan, bertanggungjawab, telus, cekap, inklusif dan mematuhi kedaulatan undang-undang.
“Tadbir urus tempatan adalah asas kepada masyarakat kita manakala tadbir urus yang baik adalah penting, terutamanya di peringkat tempatan, di mana Kerajaan berinteraksi dengan rakyat dan masyarakat setiap hari. Ini akan memastikan komuniti kita selamat, jalan raya kita bersih, anak-anak kita mendapat pendidikan berkualiti, dan alam sekitar kita dilindungi,” katanya.
Menurutnya, tadbir urus yang baik bergantung kepada keupayaan untuk bertanggungjawab terhadap pentadbiran dan rakyat.
“Saya percaya tujuan kita di sini hari ini adalah untuk memahami, berkongsi pengetahuan dan bertukar-tukar maklumat mengenai idea bagaimana trend dan transformasi tadbir urus tempatan akan berlaku pada masa hadapan.
“Ketika kita melalui perubahan dinamik dalam masyarakat kita – dari segi alam sekitar, ekonomi dan sosial – adalah penting bagi Kerajaan untuk memahami trend dan keperluan transformasi yang muncul dalam tadbir urus tempatan, untuk mewujudkan persekitaran yang adaptif, inklusif dan responsif untuk memenuhi keperluan orang ramai.
“Sistem tadbir urus tempatan yang kukuh adalah penting bagi memastikan negeri ini berfungsi dengan berkesan terutama ke arah mencapai kejayaan Pelan Pembangunan Hala Tuju Sabah Maju Jaya (SMJ). Penyertaan dan kerjasama padu masyarakat membolehkan tadbir urus tempatan mewujudkan kaedah melalui penglibatan yang inklusif dan berkesan.
“Oleh itu, kita mahu pendekatan berpaksikan rakyat dengan mengambil kira keperluan dan suara rakyat terutamanya apabila mereka bentuk, menyampaikan, melaksana dan menilai dasar dan perkhidmatan awam.”
Dr. Joachim berkata, Kementeriannya bersama kementerian, jabatan dan agensi kerajaan lain bertujuan untuk meningkatkan keberkesanan tadbir urus tempatan, menambah baik keadaan perumahan dan memastikan pembangunan mampan dan inklusif di seluruh negeri.
Melalui inisiatif ini, katanya, Kementeriannya berusaha mewujudkan persekitaran kehidupan yang lebih baik untuk semua penduduk dan pada masa yang sama menggalakkan pembangunan sosioekonomi keseluruhan Sabah.
“Sebagai sebahagian daripada usaha Kerajaan ke arah mencapai aspirasi SMJ, idea untuk mewujudkan Bandar Pintar di lokasi popular di Sabah telah dilaksanakan secara serius sejak 2021. Inisiatif untuk mewujudkan ekosistem ekonomi digital yang akan memberi manfaat kepada masyarakat setempat telah menjadi keutamaan.
“Smart Sabah dilantik di bawah bidang kuasa Jabatan Ketua Menteri untuk menyelia inisiatif ke arah pendigitalan Sabah. Tahun lepas, kerjasama antara Kerajaan Negeri dan Huawei Technologies telah dimeterai untuk memulakan pelaksanaan perkhidmatan digital untuk Kerajaan, perniagaan dan masyarakat.”
Perancangan bandar pintar harus berusaha ke arah membentuk kawasan bandar yang boleh didiami, inklusif, mampan dan berdaya tahan, dengan pendigitalan dan inovasi sebagai pemacu utama dalam meningkatkan kehidupan dan mata pencarian, katanya.
“Ini termasuk memberi tumpuan kepada membentuk dasar untuk memacu pembangunan inklusif dan mampan, menyokong pembangunan ekosistem tempatan, membina kemahiran dan kebolehan untuk memanfaatkan digital, serta mengenal pasti dan melaksanakan penyelesaian yang paling sesuai.
“Perubahan digital telah memberi kesan ketara kepada cara tadbir urus tempatan harus diwujudkan. Kelebihan, halangan dan pendekatan harus diterokai dengan lebih lanjut untuk memudahkan kemasukan teknologi canggih yang digunakan dengan cekap dalam kerja pentadbiran, melibatkan rakyat dan membuat keputusan berdasarkan data.
“Bagaimanapun, cabaran seperti akses tidak sama rata kepada teknologi, ancaman siber, penentangan terhadap perubahan, had kewangan dan kebimbangan privasi harus ditangani. Menangani cabaran ini memerlukan perancangan yang teliti, pelaburan dalam infrastruktur, latihan, pengemaskinian dasar dan penglibatan berterusan dengan rakyat. Dengan menangani isu-isu ini, kerajaan tempatan boleh memanfaatkan sepenuhnya transformasi digital dan meningkatkan tadbir urus dan pembangunan komuniti.”
Dr. Joachim berkata, terdapat perubahan ketara dalam tadbir urus tempatan sejak beberapa tahun kebelakangan ini.
Kemunculan teknologi telah membawa perubahan yang tidak dapat dibayangkan beberapa dekad lalu, katanya, sambil menambah, hari ini terdapat bandar pintar di mana segala-galanya daripada pengurusan trafik hingga pelupusan sisa diuruskan melalui sistem perisian yang canggih.
“Kami mempunyai platform e-tadbir urus yang membolehkan rakyat berinteraksi dengan kerajaan tempatan mereka dengan satu klik butang.
“Tetapi transformasi itu bukan sekadar teknologi. Terdapat trend yang semakin meningkat ke arah tadbir urus penyertaan, di mana rakyat bukan sahaja penerima perkhidmatan yang pasif tetapi peserta aktif dalam proses membuat keputusan. Ini merupakan peralihan yang ketara daripada pendekatan atas-bawah tradisional kepada pendekatan yang lebih didorong oleh komuniti dari bawah ke atas.
“Bagaimanapun, trend ini turut membawa cabaran baharu. Kepesatan perubahan teknologi boleh menjadi sangat menggalakkan dan terdapat risiko meluaskan jurang digital. Langkah ke arah tadbir urus partisipatif memerlukan perubahan minda, baik daripada pihak Kerajaan mahupun masyarakat.
“Jadi, bagaimana kita menavigasi trend dan transformasi ini? Saya percaya jawapannya terletak pada pendidikan dan penglibatan. Kita perlu mendidik rakyat kita tentang perubahan yang berlaku dalam tadbir urus tempatan dan melibatkan mereka dalam proses itu. Kita perlu memastikan tiada siapa yang ketinggalan dalam revolusi digital ini.”
Dr. Joachim percaya seminar yang diadakan akan menjadi platform untuk membincangkan dan menyumbang idea, input dan pengalaman mengenai masa depan tadbir urus tempatan di negeri ini.
Beliau menggesa semua pihak berkepentingan – pejabat daerah, pihak berkuasa tempatan, ahli majlis, jabatan dan agensi kerajaan, penggubal dasar, kumpulan gerakan sivil, ahli akademik dan institusi penyelidikan, NGO, masyarakat dan pemimpin perniagaan – untuk terlibat dalam membentuk dan mewujudkan lebih bermaklumat, inklusif dan membuat keputusan yang berkesan, memupuk persekitaran kolaboratif di mana pelbagai kepentingan dipertimbangkan dan seimbang.
Turut hadir, Pengerusi Instititut Kajian Pembangunan Sabah (IDS), Datuk Seri Hajah Azizah Mohd Dun; Setiausaha Tetap Kementerian, Datuk Dr. Jamili Nais; Ketua Pegawai Eksekutif IDS, Datuk Dr. Ramzah Dambul; Timbalan Setiausaha Tetap Kementerian Pembangunan Luar Bandar (KPLB), Patricia Vain; Pengerusi -pengerusi Majlis Daerah dan Pegawai-pegawai Eksekutif.
