Hajiji tuminabi’ di Kumoduo Boyoon Montiri II po nogi’ Montiri Koporintaan Koiyonon om Pomuwalaian Pogun, Datuk Seri Dr. Joachim Gunsalam ontok tuminindapou Mitingan Kumoiso’ Penggal Kolimo Lintuhun Undangan Pogun (DUN) Sabah Ko 16 id Linimput DUN Sabah, Kota Kinabalu, di tadau baino’.
KOTA KINABALU: Boyoon Montiri (KM), Datuk Seri Haji Hajiji Haji Noor minoboros, Koporintaan Pogun pointootopot id inggisaman monoibau kobolingkahangan komosikinan id pogun diti maya’ Palan Kopoburuan Sondikoton Sabah Maju Jaya (SMJ) 1.0: 2021-2025 ‘teras’ M: ‘Modal Insan’ om Kasasanangan Mogigiyon.
Minoboros isio, haal diti nga’ kopiongoi nogi’ di angkab Koporintaan Pisompuruan id koponingkodan mosikin ‘tegar’ id Malaysia.
Ka disio, miampai ‘prinsip’ dau, kopongilaan rontob komosikinan i gunoon nopo ng’a tumanud gatang Nindopuan Buris Komosikian (PGK) montok komosikinan ‘mutlak’ om Nindopuan Buris Komosikinan (PGK) Taakanon montok monukat komosikinan tegar.
“Mimpuun toun diti (2024), kopoindalanan ababayan komosikinan momoguno Nindopuan Buris Komosikinan (PGK) 2022 i kopokito kinoingkawason mantad RM2,537 kumaa RM2,742.
“Naamot, Nindopuan Buris Komosikinan Taakanon nokoinsawat mantad RM1,179 kuminaa RM1,218,” ka disio ontok minonimbar ponguhotan di Alias Sani (Sekong) id pitimungan Lintuhun Undangan Pogun (DUN) Sabah do hiti id tadau baino’.
Alias minuhot nunu laang koporintaan id inggisaman mogowit Sabah lumabus mantad nindikohon bobos siriba’ pogun mosikin id Malaysia.
SSMU maganu laang ‘proaktif’
Boyoon Montiri pinopointalang, sabaagi pomoruhang kumaa pomurotian komosikian di poinharo mantad, koporintaan pogun maya’ Sekretariat Sabah Maju Jaya (SSMJ) minaganu laang ‘proaktif’ id koponorisidan rati komosikinan tegar id pogun diti maya’ 13 ponokotanda’ pomoruhang komosikinan tegar, ilo’ nopo kosongonuan walai, pakarajaan, kosongonuan tana’, kogoosan mambayar surupukaraja’ impuunon, kinokimaion tinan toi tutok, tomporuruol awagat, padsakaian tayam binuru’ buru’, koyuon porojistoran kinosusuon om rontob balajaran.
Ka disio, maan kopio nopo, tinimungan mosikin tegar nopo nga’ yolo’ i aiso’ piromutan kumaa kogogonopan id inggisaman montok mongingkawas nindopuan sondiri’ tumanud kumaa ponokotanda’ pogun Sabah miagal aiso’ walai sondiri’, aiso’ tana’ montok buaton, kakal momoguno kakamot doun koubasanan id koposoion tadau-adau nogi’ piromutan kumaa balajaran.
“Kohondot dilo’, koporintaan pogun pinapatatap ‘locked figure’ i pinosurat doid sistem eKasih montok Ababayan Moningkod Mosikin Tegar id pogun Sabah i kapaampai 22,510 Luguan Suang Walai (KIR) om 94,315 Puru Suang Walai (AIR).
“Id inggisaman koporintaan gumura’ id ababayan komosikinan tegar diti, tongo’ kointalangan di otopot gunoon id koponokodungan kumaa ponguhupan ‘intervensi’ di kosudong montok patahakon kumaa KIR/AIR di nointutunan.
“SSMJ miampai Upis Koburuon Pogun Sabah, Koupisan Luguon Montiri (ICU), Unit Lansanon Koburuon Mogiigyon (UPPM) om Upis Watas nokopotimpuun karaja’ kopongilaan id kinoiyonon kointalangan eKasih montok mongintutun pipadanan ponguhupan di kosudong kumaa tinimungan mosikin tegar id pogun diti.
“Gisom 31tw Kotolu 2024, numbur locked figure id suang sistem eKasih nokoposurat kinoinsiribaon soginumu’ 42% i kakal roitan mosikin tegar nopo soginumu’ 12,555 KIR.
“Sundung ingkaa, kosimbanon ‘status’ aantakan miamapi kosimbanon ginumu’ puru suang walai, kosimbanon nindopuan, ponguhupan di naramit/pinupusan nogi’ kosimbanon kointalangan suai miagal nokoidu’ pogun/nokoundaliu kuminaa pogun suai.”
Duo puruankuasa’ mongulud ababayan komosikinan tegar
Hajiji minoboros, montok mongulud ababayan komosikinan tegar id pogun diti, koporintaan pogun minonuridong duo puruankuasa’ ilo’ nopo nga’ Puruankuasa’ Induk om Puruankuasa Teknikal Moningkod Mosikin Tegar montok inggisaman mongulud om miontong Ababayan Moningkod Mosikin Tegar id Sabah dumontol toun 2024 toi 2025.
Minoboros isio, Ababayan Moningkod Mosikin Tegar id pogun Sabah maan poindalano’ tumanud fasa ilo’ nopo nga’ ababayan timpu oniba’, gonsuhatan om anaru.
“Ababayan timpu oniba’ kapaampai liom ababayan ilo’ nopo ababayan MySMJ Profiling, MySMJ Kerja PBT, MySMJ Kerja DO, MySMJ Kerja GLC om MySMJ Kerja Industri.
“Naamot, ababayan timpu gonsuhatan kapaampai limo ababayan, wookon dilo’ MySMJ: Tani, MySMJ: Mikro, Rumah Mesra SMJ, MySMJ: Tour om MySMJ: Care.
“Montok timpu anaru, haro duo ababayan ilo’ nopo MySMJ: Modal Insan om MySMJ: Teroka,” ka disio pinopointalang.
Boyoon Montiri minoboros, miampai prinsip dau, montok tuduan pipadanan toi ‘intervensi’ ponguhupan di kopisudong kumaa mosikin tegar, ababayan diti kopuli limo haal agayo ilo’ nopo pakarajaan, pongindopuan, pomuwalaian, balajaran om kotundunan.
“Ponguhupan toi intervensi diti kopohompit mogisusuai kotinanan koporintaan pogun om Pisompuruan, komponi swasta om tongo’ papamanau pomorunan.
“Gisom noondo diti, soginumu’ 27 kotinanan mananahak ponguhupan pinopointalang tonggungan id ababayan diti kapaampai do 10 komontirian pogun Sabah, 9 kotinanan koporintaan pogun, 7 kotinanan koporintaan Pisompuruan om 1 papamanau pomorunan.”
Minoboros i Hajiji, iso’ mantad ababayan id siriba’ Ababayan Moningkod Mosikin Tegar id Pogun Sabah nopo nga’ Ababayan MySMJ Kerja.
Pinointalangan disio, kobolingkahangan koromuton kosiwatan pakarajaan kumaa tinimungan mosikin diti nga’ noilaan id haal i kapatantob tinimungan diti. Tumanud kointalangan locked figure, noilaan soginumu’ 9,215 KIR toi 41% aiso’ nunu-nunu setifikit balajaran.
“Haal diti, nakaantob kumaa kogorison KIR montok mogihum kosiwatan pakarajaan gisom asansagan popowonsoi karaja’ kitimpu miagal do monginsada’, momutanom om pakakaraja’ ‘buruh’ id kampung.
“Mantad no dilo’, Ababayan MySMJ Kerja diti moningkanan kumaa inggisaman manahak kosiwatan pakarajaan kumaa KIR om AIR i poinrojistor id suang sistem eKasih montok onuan kosiwatan pakarajaan id inggisaman manahak intodonon nindopuan om koingkawason ikonomi kumaa tinimungan mosikin tegar id pogun diti.
“Sabaagi laang papagaras ababayan diti, SSMJ nga’ suminain Memorandum Pihunungan (MoU) miampai Kotinanan Koumoligan Sosial (PERKESO) di ko 13tw Koduo 2024 di nakatalib.
“Pibatosan diti nopo pisosokodungan id kopoinggirotan Ababayan Moningkod Mosikin Tegar id pogun Sabah. Piuhupan diti kopuli kopoindalanan Ababayan Social Synergy, Piilangan Kabaalon Tiknologi Kointalangan, Ababayan Kopurimanan Pongumoligan Koumoligan Sosial om Ababayan Intervensi Pidagangan Karaja’.
“Pibatosan diti nokopokito pisokodungan Sekretariat SMJ om PERKESO miampai pinongonjuran Karnival Kerjaya Myfuturejob OKU, TVET om Miskin Tegar 2024 i kumoinsan di ko 2tw Kotolu 2024 di nakatalib id kinoiyonon Lintuhun Sri Sulaman Tuaran om naampai do 15 touki id pogun Sabah.
“Pisokodungan diti nga’ kopokito nogi pongonjuran mini karnival kerjaya id koiyonon poonsokid Sabah id inggisaman manahak kosiwatan pakarajaan kumaa tinimungan mosikin tegar i aiso’ kogogonopan gunoon montok mooi id pekan toi kakadayan dodoros montok tumindapou pituubungan. Ababayan diti maan poindalano’ id pototongkop watas po’ompus toun diti.”
SSMJ miromut pisokodungan miampai papaapu’ om papamanau pomorunan
Boyoon Montiri minoboros, SSMJ nga’ pinopiromut nogi’ pisokodungan miampai papaapu’ om tongo’ papamanau pomorunan id Sabah id inggisaman manahak kosiwatan pakarjaaan kumaa KIR om AIR mosikin tegar id pogun diti. Gisom noondo diti, Komponi SBH Kibing Solar Sdn. Bhd. pinoposili soginumu’ 71 tangaanak mantad tinimungan mosikin tegar di wulan Koiso’ di nakatalib.
Ka di Hajiji, komponi SBH Kibing nga’ pointopot nogi’ tumonggoi koporintaan pogun id koposilihan tinimungan mosikin tegar miampai pipiro palan om pituubungan i pinalan do toun diti.
“Pipiro ababayan kopohompitan karaja’ nga’ maan tilombuso’ miampai angkab tongo’ papamanau pomorunan id pogun diti manahak nogi’ kosiwatan pakarajaan kumaa tinimungan mosikin tegar om nokouhup id pogun diti.
“Komponi Kim Teck Cheong Sdn. Bhd. om Kumpulan BTC Berhad pinopoilo tonggungan kumaa Koporintaan Pogun id koposilihan tangaanak mosikin tegar id komponi diolo’ sompoopori.
“Komponi kikoponsolon koporintaan om tongo’ kotinanan koporintaan nga’ monokodung inggisaman id kapanahakan pakarjaaan kumaa tinimungan mosikin tegar id pogun diti.
“Wookon nopo Koupisan Hal Ugama Islam Pogun Sabah (JHEAINS) om Kounsol Ugama’ Islam Sabah (MUIS) pinoposili soginumu’ 12 KIR i poingkaraja’ sabaagi Upisor Koumoligan om Pakakaraja’ ‘Keceriaan’ montok pino’iyon id Sikul Ugama Pogun Sabah, Yayasan Kotundunan Sabah om pinoposili iso’ KIR sabaagi Doribal om Kotinanan Pomorunan Gata’ Sabah (LIGS) nga’ pinopointalangan tonggungan montok poposili soginumu’ 100 KIR/AIR mosikin tegar om soginumu’ tolu KIR maan siliho’ do LIGS id timpu toruhai.
“Potilombus dino, Sekreatariat SMJ nga’ pinoposili soginumu’ 73 tangaanak mosikin tegar montok kumaraja’ sabaagi Upisor MySMJ: Profiler om pinoiyon id pototongkop upis watas pogun Sabah.”
Hajiji minoboros, natag po nogi’ disio mooi do sombohogian mantad tusin zakat di aramit do Muis gunoon montok monoibau mosikin tegar id Sabah.
“Otumbayaan oku, ababayan om inggisaman Ababayan Moningkod Mosikin Tegar id pogun Sabah tilombuson papapanau miampai pipiro pibarasan montok papaharo pisokodungan ababayan diti, wookon dilo’ miampai Yayasan PETRONAS, SK Nexilis Sdn Bhd, Kumpulan BTC, Kim Teck Cheong Sdn. Bhd., Dewan-Dewan Pongindopuan om tongo’ papamanau pomorunan di suai.
“Miampai prinsip dau, ababayan i pinalan do koporintaan pogun nopo kopiongoi di Palan Kopoburuan Sabah Maju Jaya 1.0: 2021-2025 maya’ di tolu impohon oponsol S: Siktor Agayo Ponombuluyan, Pomutanaman om Pomorunan, M: Modal Insan om Kasasanangan Mogigiyon om J: Piromutan Insfrastruktur om Kelestarian Hijau.”
Ka di Hajiji, koporintaan Pisompuruan nga’ masaan nogi’ popoindalan ababayan koponoibahan komosikinan miagal Ababayan Inggisaman Nindopuan Mogigiyon (IPR) om Ababayan Kaparagatan Ikonomi Pomoruhang (AET). Montok Ababayan IPR, ababayan diti nopibahagi kumaa apat ilo’ nopo nga’ Inggisaman Usahawan Tani (INTAN), Inggisaman Usahawan Takanon (INSAN), Inggisaman Operator Surupukaraja’ (IKHSAN) om Inggisaman Momunso Mosikin Tegar (BMT).
Ka disio, wookon projik i masaan poindalanon id siriba’ Ababayan IPR nopo nga’ Projik Pananaman ‘Cili Bara’ momoguno polybag maya’ BMT id Kg. Pelakat, Sipitang; Ababayan Pananaman Nanas MD2 maya’ INTAN id Kampung Gana, Kota Marudu nogi’ Projik Rintis Vending Machine id siriba’ INSAN id Univositi Malaysia Sabah.
Naamot, montok Ababayan AET nopo, koporintaan maya’ LIGS popoindalan ababayan pananaman nanas MD2 id Pulou Banggi.
“Koporintaan Pogun tumilombus nogi’ id inggisaman mogingkuri’ rontob komosikinan tegar id pogun diti.
“Kalansanan ku om mokianu lobi po kogumu’ komponi id pogun diti mimbulai om tumonggoi nogi’ monguhup koporintaan pogun id kapanahakan kosiwatan kumaa tinimungan mosikin tegar diti id koponigampotan Ababayan Moningkod Mosikin Tegar id Sabah dumontol koompokon toun 2024 toi toun 2025,” ka disio.


































