Hajiji pinopoimpuun ‘Proses Konsultasi’ Miampai Bohogian Kikoponsolon & Mogigiyon Nokoiyonon & Ekspedisi Saintifik Kopoinggayaan Watas Kinabalu UNESCO Global Geopark & Crocker Range Biosphere Reserve, Watas Tuaran id Linangkit Cultural Village, Tuaran di tadau baino’.
TUARAN: Koporintaan pogun tumilombus tumopot id inggisaman momogompi’ tataba’ sandad posorili’ pogun diti maya’ kaparaladan koiyonon Kinabalu UNESCO Global Geopark (KUGGP) om Crocker Range Biosphere Reserve, kopiongoi di sondikoton koburuon ogirot pogun id siriba’ Palan Sondikoton Sabah Maju Jaya (SMJ).
Boyoon Montiri, Datuk Seri Haji Hajiji Haji Noor minoboros, kinopongokunan sompomogunan do Kotinanan Balajaran, Saintifik om Koubasanan Kotinanan Tinaru-Tinaru Misompuru (UNESCO) kumaa Taman Kinabalu sabaagi Koiyonon Tungkusan Pomogunan om Global Geopark nogi’ Banjaran Crocker sabaagi Biosphera Reserve, nokopo’iliu Sabah do wookon tolu koiyonon id pomogunan i nokosigampot pongundadait “Triple Crown of UNESCO”.
“Iti okon nopo ko’ iso’ pamantangan, nga iso’ tonggungan agayo. Nuru’ tokou monginggirot nimpohon saintifik, mongingkawas kopurimanan ginumuan nogi’ momogompi’ intodonon sandad posorili’ do po’ompus,” ka disio id Ramai Kinopoimpuunan ‘Proses Konsultasi’ Miampai Bohogian Kikoundaran om Mogigiyon Nokoiyonon nogi’ Ekspedisi Saintifik Kapamaraladan KUGGP om Crocker Range Biosphere Reserve id Linangkit Cultural Village do hiti, di tadau baino’.

Hajiji tinanud di Liew minooi intong sinusulap pokikitanan kopihondot Ramai Kinopoimpuunan ‘Proses Konsultasi’ Miampai Bohogian Kikoponsolon & Mogigiyon Nokoiyonon & Ekspedisi Saintifik Kopoinggayaan Watas Kinabalu UNESCO Global Geopark & Crocker Range Biosphere Reserve, Watas Tuaran id Linangkit Cultural Village, Tuaran di tadau baino’.
Ka id Hajiji, atag kopoinggayaan KUGGP kumaa watas Tuaran, nopo nga’ laang kosudong i karamit sokodung ouli’ koporintaan pogun. Koiyonon diti okon nopo ko’ opuawang do biodiversiti nga nogi’ kikosiwatan akawas id siktor ekoponombuluyan om koburuon mogigiyon.
Pinapahabar nogi’ isio palan montok monuridong songinan Longkod Kopurimanan Ginumuan toi ‘galeri info’ id Tuaran, sabaagi kosudongan pomoruhang montok monumboyo’ kopokionuan UNESCO. Longkod diti kitonggungan sabaagi koiyonon oponsol montok kapatayadan kointalangan om ponontudukan kumaa mogigiyon nokoiyonon.
“Mimang oku Puruankuasa’ KUGGP miampai Upis Watas Tuaran mongintutun koiyonon di kosudong montok ponuridongan longkod diti. Oponsol ilo’ montok monokodung kopurimanan mogigiyon kohondot koponsolon Geopark,” ka disio.
Pinosotol nogi’ disio do koburuon Geopark okon ko’ moningkanan nopo do sains om ponondulian gompi’, nga kaanu papagaras ikonomi mogigiyon maya’ do ponombuluyan mimpau ‘geokhazanah’.
Ka disio, Sabah pasanganu kosuulon sandad i aiso’ id pogun ngaawi’ suai miagal do talun rasam tropika, nuluhon, rahat om biodiversiti di poinhahali’.
I hajiji minanahak nogi’ do paagalan pipiro koiyonon ekoponombuluyan i nakalantoi miagal Nohutu Eco-Tourism id Kota Belud, Kiulu Farmstay, Walai Tobilung Cultural id Kota Marudu om Misompuru Homestay id Kudat, i aanu silihon turianan kumaa koburuon ekoponombuluyan id Tuaran.

Hajiji miampai di Liew, Joniston om tombului naalap suai guminambar miampai tongo’ mamaramit toluod tonggungan sosial do Kinabalu UNESCO Global Geopark id Ramai Kinopoimpuunan ‘Proses Konsultasi’ Miampai Bohogian Kikoponsolon & Mogigiyon Nokoiyonon & Ekspedisi Saintifik Kopoinggayaan Watas Kinabalu UNESCO Global Geopark & Crocker Range Biosphere Reserve, Watas Tuaran id Linangkit Cultural Village, Tuaran di tadau baino’.
Karait kinalantaion Ekspedisi Saintifik Geo-Sulaman (EGOS 2025) i kopopongo pinopoindalan, kalansanan disio asil mantad pinonorisidan dilo’ aanu poopi’ miampai poinpuli montok silihon sukuon id koburuon palan ponguludan, puralan nogi’ kogogonopan balajaran kopohompit kopoinggayaan koiyonon Geopark.
Ka disio, koporintaan pogun nga’ minamalan nogi’ ekspedisi sainstifik pomoruhang id pososorili’ Banjaran Crocker, kopohompit watas Ranau om Tuaran sabaagi posodiaan popoinggayo po do koiyonon Crocker Range Biosphere Reserve.
“Kalantaion Geopark okon ko’ id ngaran nopo, nga’ id inggisaman orurukut dati montok minsingilo, miilang om mongumolig tataba’ sandad diti mooi do kotilombus montok sakag dumontol,” ka disio.
Otumbayan i Hajiji kopoinggayaan koiyonon KUGGP om Crocker Range Biosphere Reserve kapanahak koundaran poinpuli, kaampai no pomogompian sandad posorili’, kopoingkawasan balajaran mogigiyon nogi’ koburuon sosioikonomi pogun.
Ababayan dilo’ nokopotimung mogisusuai bohogian kikoundaran kaampai kotinanan koporintaan, mononolidik kotinanan pinsingilaan akawsa, mongongobi’ mogigiyon nokoiyonon nogi’ tinan okon koporintaan (NGO), i minampai pinapalantoi ekspedisi saintifik om pibabarasan kopongoputan koiyonon Geopark.
Nokotindapou nogi’, Montiri Ponombuluyan, Koubasanan om Sandad Posorili’, Datuk Seri Christina Liew om i Monguhup Montiri dilo’, Datuk Joniston Bangkuai.


































