Dr. Jeffrey (koduo, wanan) tinanud di Dr. Joachim (kaapat, gibang) miampai tombului i nokotindapou guminambar om poingkuyut kulat i pinoburu’ do KPD, Ranau.
RANAU: Kumoduo Boyoon Montiri I, Datuk Seri Dr. Jeffrey Kitingan lumansan Kundasang kotilombus monilombus kointutunan dau sabaagi papalabus agayo kinotuan tana’ tidong.
Isio po nogi’ Montiri Pomutanaman, Ponginsadaan om Pomorunan Akanon minoboros, kogogonopan ngaawi’ i pinosodia’ do Koperasi Koburuon Desa (KPD) om tongo’ projik pinoindalan id Kundasang kosili posunduran kumaa di tongo’ mongungusaha’ do mongingkawas asil sompoopori i koowit kumaa kopolobusan asil pomutanaman id Sabah do poinpuli.
“Nung pangaba’ pointantu’, Sabah kopomoruhang kopoudaran kumaa labus pogun. Kalansanan ku oinsanan diti nga’ kopongingkawas po do nindopuan paganakan sompoopori.
“Suai ko ilo’, kopolobusan kinotuan kouhup kumaa kaadangon kojominon takanon kosuul no kinotuan,” ka disio ontok minoboros id kinopoimpuunan tolu projik KPD id Kundasang ilo’ nopo Kilang Mompurusis Bibit Cendawan Masilau, Longkod Ponimungan Asil Tanom (APCC) om Stisin tumau id Kilang Kulat, Masilau, Kundasang doros hiti di tadau baino’.

Dr. Jeffrey (tanga’) miampai di Dr. Joachim (gibang) nonuan kopointalangan ontok kuminakap koiyonon pananaman roun suup toi ‘ranting suri’ (Apium graveolens).
Kototolu projik dilo’ nopo nga’ wookon id inggisaman Hontolon Sabah Maju Jaya (SMJ) montok manahak koundaran kumaa mogigiyon om manahak waya’ kumaa ikonomi Sabah do poinpuli.
Dr. Jeffrey minoboros, di otun 2021, KPD minamalan siam inggisaman om duo mantad inggisaman dilo’ do wookon kapaampai watas Kundasang om Inggisaman Kopolobusan Kulat om nogi’ APCC.
“Mantad haro inggisaman miagal diti, osonong kopios abab koinsanai karalano’, bajet om ginoris lobi poinbuntuk montok mamagampot rikoton di pinatatap,” ka disio pinopointalang.
Kopolobusan kulat id Sabah buruanon do KPD.
“Miampai haro kilang diti kopolobusan bibit kulat pikikiro koinlipat miampai koingkawason waya’ karaja’ maya’ pomogunaan tiknologi kaawagu. Suai dilo’, KPD nga’ mangaba’ lobi po kogumu’ bibit kulat kumaa lobi kogumu’ popoburu’ kulat kosuul no kulat Shiitake ilo’ nopo nga’ kulat i tonomon id koiyonon i kiharo tongus osogit doid Sabah miagal Pekan Nabalu, Kg. Togudon Moyog, Penampang om Timpak Kimanis, Keningau.
“Mantad ralan diti, Sabah kopongingkuri’ kopongudaran mantad labus pogun suai ko’ kaanu mongingkawas nindopuan momutanom, momoruhang kosiwatan pakarjaaan om mongingkawas rontob kojominon takanon id Sabah,” ka disio.

Dr. Jeffrey (tanga’) om Dr. Joachim (wanan) minumbal dilo’ tuwa’ strawberry i tinanom nogi’ id koiyonon tana’ tidong dilo’ om poingintong i Peto (gibang).
Suai ko’ projik i poburuon do KPD, Kundasang po nogi’ koiyonon kopolobusan mogisusuai kinotuan tana’ tidong i kouhup kumaa sitok kinotuan nokoiyonon om nogi’ pidagangan poudaron.
Kogumuan mogigiyon labus kakadayan om kosuul no mogigiyon Kundasang poinggompit id ababayan pomutanaman om tumalahan kumaa asil pomutanaman sabaagi intodonon nindopuan.
Nga’ miagal id koiyonon suai, kobolingkahangan kapadagangan asil nokoowit haro asil tanom i amu’ kadagang, araag om orubat tomod i koowit korugion.
“Kohondot dilo’, inggisaman KPD minonuridong songinan Longkod Ponimungan Asil Tanom id Kundasang kohunung kopio timpu dau id kapanahak kogogonopan kumaa mogigiyon om papalabus kinotuan nogi’ tuwawa’ id watas Kundasang, Ranau o kosuul no om Sabah do poinpuli.
“Tuduan ponuridongan APCC diti nopo ng’a kopiongoi di Hontolon Koburuon Siktor Pomutanaman id Sabah, kosuul no id koposindakan ikonomi mogigiyon. Longkod diti momoli om papadagang asil tanom nokoiyonon.
“Montok popoinggirot po do piindopuan, longkod diti noinggonopan do mogisusuai kogogonopan pidagangan miagal do koiyonon ponimungan, ponompinian (penggredan), pisuk poopian osogit, pomolopotan om pomirangkatan. Oilaan tokou do asil tanom nopo nga’ oruhai rumaag om amu’ atahan ilo’ pogi’ do APCC nga’ noinggonopan do kogogonopan koposogitan toi chiller montok monguhup popoinaru linaid asil tanom, tongo’ momutanom kaanu momoguno kogogonopan diti montok momoruhang gatang asil tanom di pinalabus,” ka disio.
Dr. Jeffrey minoboros, id timpu tiknologi di nokoinwagu, pitorinaan pidagangan lobi kasanang miagal sistem digital ilo’ nopo nga’ KPD-SMART i gunoon sabaagi karalano’ id piindopuan asil ngaawi’ tanom id longkod ngaawi’ ponimungan KPD kaampai id Kundasang.
“Maya’ sistem diti, KPD kapanahak kopoilaan karait ponit asil om ginumu’ i haro id APCC om aanu poindopuon montok iso’ timpu i potuu maya’ piromutan toi id koiyonon longkod-longkod ponimungan. Suai ko ilo’, KPD-SMART nga’ kosili pangkalan kointalangan (data) montok data pomolian om padagangan asil tanom i poindopuon id APCC miampai otopot om oulud.
“Suai dilo’, KPD kaanu momoguno sistem montok mamalan karalano’ om monuridong iso’ piromutan pidagangan miampai poposili tongo’ longkod ponimungan sabaagi longkod iso’ koundorongan id pialatan papalabus om moomoguno montok maganu sitok om kogugunoon diolo’.
“Miampai ponuridongan om kinoindalanon APCC diti, kosili iti posunduran kumaa koburuon pomorunan pomutanaman id Sabah suai ko’ kouhup mogigiyon momutanom kaanu nindopuan pomoruhang di lobi kosonong om po’ompus i kapasaga’ kopoingkawasan rontob sosioikonomi diolo’ maya’ kapadagangan asil pomutanaman diolo’ miampai po’ompus kumaa longkod ponimungan om pidagangan asil tanom.”
Dr. Jeffrey minobros, suai ko’ tongo’ projik i poinggompit mitilombus di ababayan pomutanaman, KPD nga’ popoindalan nogi’ do projik Stisin Tumau id Kundasang.
Pomusarahan diti osonong kopio sabab kouhup di tongo’ ababayan i haro id Kundasang om nogi’ mogigiyon ngaawi’, ka disio kawagu.
“Kinoponuridongan stisin tumau diti kapasanang mogigiyon om tulun ginumuan maganu sitok purikut i kapasarok po do ababayan ikonomi id Kundasang, kaampai no ababayan pomutanaman.
“Koduo nopo, Kundasang po nogi’ rikoton ponombuluyan mantad do haro stisin tumaud iti kapanahak kogogonopan kumaa tongo’ tutumombului om manahak gatang pomoruhang kumaa Kundasang om KPD id sunduk kopoburuan ponombuluyan i kapanahak somuli’ ikonomi kumaa mogigiyon Kundasang, kosuul no om nogi’ Sabah,” ka disio.

Dr. Jeffrey masaan mamasi misin miampai minonosol suis ‘start button’ id misin popoindalan pananaman kulat om poingintong i Dr. Joachim (kaapat, gibang) mniampai tombului i nokotindapou id kinotombuluyan dilo’.
Kalansanan po nogi’ disio KPD tumilombus minggisom om koburu’ nogi’ miuhup di tongo’ koupisan koporintaan di suai id kapatahakan angkab koporintaan doid kopoburuan mogigiyon Sabah.
Ka disio, kinosimbanon koyuon ikonomi pomogunan toririmo kosimban om Sabah nga’ amu’ oindai.
Pinosotol disio, sabaagi popoindalan ababayan koporintaan, bohogian koporintaan toi kosuul no koupisan om kotinanan koporintaan kiguno komilo mamalan om mongulud karalano’ montok popoindalan tonog’ projik i kapanahak koundaran lolobi no mogigiyon i nokotonggoi noumpadanan koposion diolo’.
“Kinoinsawaton gatang ‘input’ pomutanaman i osusa’ manamong do noondo diti sabab nakapaampai ilo’ do kogogonopan ahata’ di nudar. Kiguno tokou mindalan koyuon toi mogihum ralan suai miampai pomorunaan kogogonopan nokoiyonon i lobi komurah montok ponowoli kogogonopan di nudar toi kopoindalanan pomutanaman di lobi kosonong.
“Pomogunaan tiknologi pomutanaman kaawagu miagal pomogunaan misin toi karalano’ di lobi kosonong kosudon kopio id kopoburuan pomutanaman do noondo diti,” ka disio.
Nokotindapou nogi’ i Kumoduo Boyoon Montiri II po nogi’ Montiri Koporintaan Koiyonon om Pomuwalaian i po nogi ADUN Kundasang, Datuk Seri Dr. Joachim Gunsalam; Monguhup Montiri II Komontirian Pomutanaman, Ponginsadaan om Pomorunan Akanon Sabah, Peto Galim; Puru Parlimen Ranau, Datuk Jonathan Yassin; Ponorikohon Kotinanan Potunud KPD, Jannie Lasimbang; Monunurat Pointatap Komontirian, Robert Stidi; Monijor Agayo KPD, Jamilah Lee; Upisor Watas Ranau, Tinus Manggam om koinsanai Puru Kotinanan Potunud KPD.


































