Haji Hajiji Haji Noor
KOTA KINABALU: Koupisan Ponoriukan Kopomusalaan Komersial (JSJK) Pulis Diraja Malaysia (PDRM) Kontinjen Sabah nokoposurat ginumu’ pongugutan (scam) soginumu’ 4,595 kes id saalom timpu 3 toun pototohuri diti.
Boyoon Montiri, Datuk Seri Haji Hajiji Haji Noor minoboros, ginumu’ kes tikid toun miagal id siriba’:
i. Toun 2021: 1,169 kes;
ii. Toun 2022: 1,206 kes,
iii. Toun 2023: 1,818 kes; dan
iv. Toun 2024 (gisom wulan Kotolu): 402 kes.
Ka disio, mantad ginumu’ diti, ponompinian pongudutan tumanud ponit kasalaan nopo miagal id siriba’:
- Kopomolian Online: 1,818 kes;
- Phone Scam: 1,296;
- Kapaalasan Di Aiso’: 596 kes;
- Kopoopuan: 586 kes;
- Love Scam: 118 kes; om
- Kasalaan id siriba’ Akta Kopomusalaan Komputer: 181 kes.
“Ginumu’ ruputan nga’ nokopokito kinoingkawason do tikid otun, ilo’ nopo nga’ koyuyuon i otoguang id pototongkop pomogunan, kaampai no pomogunon tokou.
“Kaparagatan pongudutan i potuu maya’ piromutan (online) toi labus piromutan (offline) nopo poinsuang id siriba’ kaganaan kuasa’ bohogian PDRM, Komontidian Pidagangan Suang Pogun om Kos Balanja’ Masi (KPDN), Bank Negara Malaysia (BNM) om tongo’ kotinanan poinhompit, tumanud di koyuyuon kopongudutan di poindalanon,” ka disio id sisimbar pinosurat kumaa ponguhotan di Datuk Seri Yong Teck Lee (ADUN Sinili) id pitimungan Lintuhun Undnagan Pogun (DUN) Sabah i nopupusan di konihab.
Yong minuhot songkuro ginumu’ kes pongudutan (scam) id Sabah om nunu laang i nanu mooi do kes kopongudutan diti oingkurian.
Boyoon Montiri minoboros, mogisusuai laang naanu om masaan onuon do bohogian Koporintaan Longkod om Koporintaan Pogun id inggisaman manamong ginumu’ kes pongudutan mantad kotilombus koingkawas.
Id bohogian Koporintaan Longkod, ka disio, laang di pinoindalan nopo nga’ kaampai no iti posusuhut:
a) JSJK Kontinjen Sabah, PDRM asaru’ papaanjur tongo’ kimpin kopurimanan kopomusalaan komersial kumaa mogigiyon miagal do ponomborosan, pirurumaan, pibabarasan radio om televisyen, ‘meet & greet’, ‘high profile policing’, pokikitanan om sopiagal dilo’, suai ko’ misokodung miampai koupisan, kotinanan koporintaan om swasta di suai montok papatantu’ mogigiyon kosuul no id Sabah karamit kointalangan kiguno id koponoibahan tongo’ kes pongudutan, miampai ginumu’ 3 toun pototohuri diti miagal di posusuhut:
(i) Toun 2021: 156 kaparagatan/ababayan;
( ii) Toun 2022: 343 kaparagatan/ababayan;
(iii) Toun 2023: 439 kaparagatan/ababayan; om
(iv) Toun 2024 (gisom wulan Kotolu): 112 kaparagatan/ababayan.
b) Bohogian PDRM nga’ minonuridong portal SemakMule (https://semakmule.rmp.gov.my/) montok papasanang mogigiyon monimak akaun bank toi numbur telipaun i pinosompini’ sabaagi scammer do PDRM.
c) Jelajah Anti-Scam Kebangsaan 2023 Nayatan Pogun Sabah pinoindalan do Komontirian Piromutan om Digital di ko 28tw Kohopod 2023 id Univositi Malaysia Sabah.
d) Drama TV mogisolioput (Dokudrama Cyber999) i tumanud di 26 kaantakan otopot di koumoligan siber i pinoruput moomoguno Internet kumaa Longkod Ponguhupan Cyber999, ilo’ nopo nga’ poposusui mogisusuai ‘modus operandi’ kopomusalaan siber om kaantakan poinhompit koumoligan siber i pinomusarahan mantad buuk ‘Kisah Benar Cyber999’ pinosoliwan do CyberSecurity Malaysia. Drama diti pinatayang di wulan Kotolu gisom wulan Kolimo 2023 maya’ TV1, Radio Televisyen Malaysia (RTM). Koinsanai episod dilo’ kakal aanu mintong maya’ piromutan https://rtmklik.rtm.gov.my/play/program/cyber999/
Kinoposolimbahan drama diti kituduan montok manahak kopurimanan kumaa mio’ontong mooi do amu’ obingampawong om koimamang di pongudutan om nayatan pogiromutan montok surupukaraja’ SMS i haro koyuon pongudutan montok manalob kaparagatan diti.
“Id bohogian Koporintaan Pogun, minoningkanan ilo’ kumaa kobolingkahangan pongudutan id piromutan minimpuun di toun 2022, maya’ ababayan Kaparagatan Kopurimanan Kopomusalaan Siber Id Nayatan Pakakaraja’ Koporintaan.
“Gisom diti onom ababayan i nokoindalanid pososorili’ Keningau, Sandakan, Tawau om Kota Kinabalu i nokopomorikot kikiro 700 pakakaraja’ koporintaan.
“Pamalanan nga’ masaan nogi’ wonsoiyon montok popoinggayo skop hal diti kumaa nayatan tulun ginumuan maya’ piuhupan miampai tongo’ tambalut ‘strategik’.
“Miampai poinpuli, pointonod toun 2022, Koporintaan Pogun nokopoindalan 15 ababayan pintoriningan toi kopurimanan kopohompit koumoligan siber,” ka di Hajiji.
Minoboros isio, mogisusuai inggisaman nokoindalan om masaan poindalanon do Koporintaan Longkod om Koporintaan Pogun id inggisaman manalob tongo’ kes pongudutan id Sabah.
“Miampai ginumu’ ruputan i kakal kopokito koyuon di minsawat tikid toun, ilo’ nopo nga’ koyuyuon di otoguang id poliliput pomogunan, kaampai no tongo’ pogun suai id Malaysia, ginumu’ kes pongudutan osusa’ kopio do mongingkuri’.
“Poingkuro po, tongo’ inggisaman diti apatut tilombuson om toririmo insonongan, kopiongoi di nayatan piromutan montok surupukaraja’ SMS i kikoyuon pongudutan montok manalob kaparagatan diti.”
Boyoon Montiri minoboros, id koobian Koporintaan Pogun, minoningkanan ilo’ di kobolingkahangan pongudutan id piormutan minimpuun di toun 2022, maya’ ababayab Kaparagatan Kopurimanan Kopomusalaan Siber Id Nayatan Pakakaraja’ Koporintaan.
Gisom diti onom ababayan nokoindalan id pososorili’ Keningau, Sandakan, Tawau om Kota Kinabalu, i nakapamagampot kikiro 700 pakakaraja’ koporintaan.
Pamalanan nga’ masaan nogi’ powonsoiyon montok popoinggayo skop haal diti kumaa nayatan tulun ginumuan maya’ piuhupan miampai tambalut ‘strategik’, ka disio, i minoboros miampai koinsanai, pointonod toun 2022, Koporintaan Pogun nokopoindalan 15 ababayan pinotoriningan toi kopurimanan kopohompit koumoligan siber.
“Mogisusuai inggisaman nokoindalan om masaan poindalanon do Koporintaan Longkod om Koporintaan Pogun id inggismaan manalob tongo’ kes pongudupan id Sabah.
“Miampai ginumu’ ruputan i kakal kopokito koyuon minsawat tikid toun, ilo’ nopo nga’ koyuyuon i potoguang id poliliput pomogunan, kaampai no tongo’ pomogunan suai id Malaysia, ginumu’ kes pongudutan osusa’ do mongingkuri’.
“Poingkuro po, inggisaman ngaawi’ diti apatut tilombuson om toririmo insonongan, kopiongoi di angkab koporintaan montok poposodia’ koyuon pososorili’ di kapasanang montok toinsanan nayatan mogigiyon.”
































