Ahmad Fuad
KOTA KINABALU: Ikrar Presiden Parti Warisan, Datuk Seri Mohd. Shafie Apdal untuk ‘’mengembalikan semula Perkara 6(3) dan 6(7) Perlembagaan Sabah’’ adalah salah secara fakta dan undang-undang, kata Peguam Perlembagaan dan Awam, Tengku Datuk Ahmad Fuad.
Beliau menjelaskan, Perkara 6(3) Perlembagaan Sabah tidak pernah dimansuhkan oleh Gabungan Rakyat Sabah (GRS) atau mana-mana kerajaan negeri lain.
Jadi, sesiapa yang membantu Mohd. Shafie dalam menulis kenyataannya hendaklah memperbetulkan fakta mereka, tambahnya.
“Berkenaan Perkara 6(7) Perlembagaan Sabah, Kerajaan Negeri pimpinan GRS bertindak secara berhemah, sah dan tegas dalam memansuhkan Perkara 6(7) pada 25 Mei 2023.
“Ini kerana Perkara 6(7) yang digubal pada tahun 1990-an di bawah Kerajaan Parti Bersatu Sabah ketika itu adalah sangat tidak tepat dan didraf dengan tidak baik sehingga ia bukan sahaja membawa kepada kekeliruan tentang siapa, bagaimana dan bila Tuan Yang Terutama Yang di-Pertua Negeri (TYT) patut melantik Ketua Menteri tetapi lebih-lebih lagi, menjadi asas percubaan sesat Warisan-UMNO untuk mengambil alih Kerajaan Sabah pada Januari 2023 menerusi gerakan yang dipanggil Langkah Kinabalu.
“Oleh itu, dalam tahun-tahun sebelum pemansuhannya, ketidaktepatan dan kekurangan kejelasan Perkara 6(7) merupakan punca utama ketidakstabilan politik dan ketidaktentuan perlembagaan di Sabah.
“Kecacatan asas Perkara 6(7) ialah ia tidak konsisten dengan prinsip asas demokrasi berparlimen.
“Maksudnya, ADUN bebas memilih siapa yang mereka sokong sebagai Ketua Menteri, tidak kira parti politik mana mereka. Dengan menyatakan ‘’pemimpin parti politik’’ dengan ‘’majoriti kerusi yang dipilih’’, Perkara 6(7) mengandaikan bahawa seseorang ADUN tersebut hanya akan menyokong ketua parti mereka sebagai Ketua Menteri,” katanya sebagai menjawab kepada kenyataan Mohd. Shafie berkenaan Perkara 6(3) dan Perkara 6(7) Perlembagaan Negeri Sabah.
Selain itu, kata Fuad, tangan TYT terikat kerana pemimpin parti yang mempunyai majoriti kerusi secara automatik dianggap mendapat kepercayaan Dewan.
“Oleh itu, TYT tidak boleh mendengar atau mempertimbangkan pandangan ADUN hasil daripada Perkara 6(7).
“Tetapi bagaimana jika ADUN memutuskan bahawa mereka tidak mahu menyokong ketua parti mereka untuk jawatan Ketua Menteri selepas pilihan raya? Kita melihat contoh kelakuan serupa di Parlimen Persekutuan hari ini di mana beberapa ahli Bersatu telah berikrar sokongan dan keyakinan parlimen mereka terhadap (Perdana Menteri) Anwar Ibrahim tanpa meletakkan jawatan daripada parti mereka. Perkara 6(7) tidak mengiktiraf kejadian sedemikian dan secara berkesan mengabaikan pandangan ADUN berkenaan ahli mana yang patut dilantik sebagai Ketua Menteri.
“Perkara 6(7) juga mengandaikan bahawa ADUN bebas tidak mampu untuk mendapat kepercayaan Dewan dan menekankan parti politik berbanding ADUN dalam memutuskan siapa yang akan dilantik sebagai Ketua Menteri,” katanya.
Fuad berkata, demokrasi berparlimen memerlukan setiap ADUN bertanggungjawab kepada pengundinya dan bukannya parti politik masing-masing.
“Kewajipan kepada pengundi ini meliputi pilihan ADUN yang mana ahli untuk disokong sebagai Ketua Menteri. Perkara 6(7) menjejaskan prinsip ini. Ini kerana pemimpin sesebuah parti politik dipilih oleh ahli parti yang tidak semestinya ADUN. Dengan meletakkan pilihan Ketua Menteri secara berkesan di tangan parti politik dengan ‘’majoriti kerusi’’, ahli parti politik dan bukannya ADUN sebenarnya, yang menentukan siapa yang akan menjadi Ketua Menteri. Ini bertentangan dengan demokrasi berparlimen.
“Selanjutnya, tidak jelas bila Perkara 6(7) akan digunakan. Memandangkan undang-undang itu wujud sebelum 2023, Perkara 6(7) hanya terpakai selepas pilihan raya negeri dan kemudian, hanya jika parti politik (atau gabungan berdaftar) memenangi lebih daripada 51% kerusi.
“Ketidakpastian timbul, apabila Warisan-UMNO cuba menggunakan Perkara 6(7) sebagai alat untuk memecat Hajiji Haji Noor sebagai Ketua Menteri berikutan beliau meletakkan jawatan daripada Bersatu dan menjadi ahli langsung GRS. Hujah Warisan-UMNO ialah kerana Warisan mempunyai kerusi‘’terbanyak’’ dalam Dewan, maka ketuanya (Mohd. Shafie dan kemudian Bung) sepatutnya menjadi Ketua Menteri,” ujarnya.
Fuad berkata, kesilapan dalam garis alasan Warisan-UMNO adalah jelas. Perkara 6(7) menghendaki parti politik mempunyai majoriti 51% atau lebih dan kerana Warisan mahupun UMNO tidak mempunyai bilangan, langkah Kinabalu akhirnya gagal.
“Perkara yang ingin dinyatakan di sini ialah ketidaktepatan dan ketidakpastian Perkara 6(7) adalah punca berlakunya kerosakan tersebut.
“Terdapat lebih banyak contoh kegagalan Artikel 6(7), tetapi yang disebut di sini sudah memadai untuk menunjukkan mengapa demi kestabilan politik dan kepastian perlembagaan, adalah berhemat dan perlu untuk memansuhkan Perkara 6(7).”
Walau bagaimanapun, saya akan pergi lebih jauh untuk menyatakan bahawa Kerajaan GRS sepatutnya melakukan lebih daripada sekadar memansuhkan Perkara 6(7). Peluang keemasan telah dilepaskan.
“Pada pendapat saya, Kerajaan GRS sepatutnya juga meminda Perkara 7(1) Perlembagaan Sabah untuk menjelaskan bahawa satu-satunya cara seorang Ketua Menteri yang bersidang boleh dipecat atas alasan “tidak percaya” adalah melalui undi tidak percaya dalam Dewan Undangan Negeri itu sendiri.
“Ia bukan untuk TYT memutuskan sama ada Ketua Menteri telah hilang keyakinan Dewan. Ini bukan sahaja akan menggalakkan kestabilan politik tetapi juga akan menamatkan penggunaan akuan berkanun dan alat luaran dan lain-lain yang telah digunakan sejak akhir-akhir ini sama ada untuk menjatuhkan Kerajaan atau mencetuskan pilihan raya negeri,” kata Fuad.
